Autor bajek i baśni

Hans Christian Andersen – blog książkowy

Rok: 2022

Klasyka literatury dziecięcej – “Królowa Śniegu” Hansa Christiana Andersena

Baśń “Królowa Śniegu” to opowieść o niezwykłej dziecięcej przyjaźni, która przetrwała pomimo wielu dramatycznych wydarzeń. Głównym motywem jest przenikanie się dobra ze złem. Uosobieniem zła jest kobieta, która włada groźnymi żywiołami – śniegiem, lodem i wiatrem. Przeciwstawia się jej w nierównej walce mała dziewczynka, pragnąca ocalić swojego przyjaciela. Morałem wynikającym z baśni jest przesłanie, że dobro zawsze zwycięża.

Czas i miejsce akcji

Głównymi bohaterami książki są Kay i Gerda. Fikcyjne wydarzenia, które opisał Hans Christian Andersen rozgrywają się w mieście, gdzie mieszkają bohaterowie oraz w rozległej przestrzeni kraju arktycznego. Przemierza ją dziewczynka w poszukiwaniu drogi do pałacu Królowej Śniegu. Po drodze spotyka wiele pomocnych osób, gadające ptaki i śpiewające kwiaty. Jak to w baśniach bywa, czas toczącej się akcji nie jest dokładnie określony. W domyśle trwało to kilka lat, bo po  powrocie do domu Kay i Gerda zobaczyli w lustrze, że nie są już dziećmi. Pomimo upływu czasu zachowali jednak gorące serca.

Konstrukcja utworu

Baśń składa się z siedmiu opowiadań. Łączy je postać głównej bohaterki. W każdym z nich pojawiają się coraz to nowe zjawiska i postaci zrodzone w wyobraźni autora. Sygnalizują je tytuły opowiadań:

  • Opowiadanie pierwsze “W którym jest mowa o lustrze i o okruchach”,
  • “Chłopczyk i dziewczynka”,
  • “Kwietny ogród kobiety, która umiała czarować”
  • “Książę i księżniczka”,
  • “Mała rozbójniczka”,
  • “Laponka i Finka”,
  • “Co się działo w pałacu Królowej Śniegu i co się później stało”.

W pierwszym opowiadaniu zarysowany został motyw zaczarowanego lustra, którego odłamek wpadł do oka Kaya. W pozostałych rozdziałach Hans Christian Andersen rozwinął wątki niezwykłej wędrówki Gerdy, aż do szczęśliwego zakończenia tej wyprawy.

Walory edycyjne

Książka “Królowa Śniegu” jest bogato ilustrowana. Kolorowe rysunki wprowadzają dzieci w bajkowy świat, w którym wszystko jest możliwe. Jest to inspiracja dla rozwijania twórczej wyobraźni u najmłodszych czytelników. Pozycja ta to klasyka literatury dziecięcej wydana na wysokim poziomie edycyjnym.

Depresyjny baśniopisarz – Hans Christian Andersen

Wydawać by się mogło, że człowiek, który zyskał sławę na całym świecie dzięki baśniom i bajkom dla dzieci, to wesoły i pozbawiony problemów starszy pan rozdający cukierki i tryskający szczęściem. W przypadku Andersena nie ma nic bardziej mylnego. Hans Christian Andersen jest autorem między innymi ”Baśni Andersena”, które pod każdą szerokością geograficzną znają zarówno dzieci, jak i dorośli. Wczytując się w teksty tego autora dzieci niejednokrotnie wyczuwają ukryty w nich lęk i niekoniecznie pozytywną wizję świata. Dla niejednego kilkulatka historia ”Dziewczynki z zapałkami” może okazać się wstrząsająca. Z kolei dorośli odnajdują w nich archetypy postaw, które funkcjonują na co dzień w codziennym życiu.

Smutny autor bajek i baśni

Życie Hansa Christiana Andersena od samego początku było niewesołe. Wychowywany przez matkę alkoholiczkę i weterana kampanii napoleońskiej mały Hans nie otrzymał pełnego wsparcia i poczucia bezpieczeństwa, na jakie zasługuje każdy młody człowiek. Przedwczesna śmierć ojca, niezbyt stabilne prowadzenie się jego matki spowodowały w młodym pisarzu stany lekowe, depresyjne i brak poczucia własnej wartości. Pomocna w wychowaniu Andersena okazała się jego babcia, która często zabierała go do przytułku dla chorych, gdzie pełniła funkcję ogrodnika. To ona opowiadała przyszłemu baśniopisarzowi pierwsze bajki, dziwne historia i opowieści. Choroba psychiczna dziadka pisarza ciągle wzbudzała w nim strach przed utratą zmysłów. Niespełnione marzenia o karierze aktora teatralnego, jego biseksulaność pozbawiały go przebojowości i wytrwałego dążenia do wytyczonych sobie wcześniej celów. Jednak przyznane mu królewskie stypendium pozwoliło zdobyć odpowiednie wykształcenie, by Andersen mógł oddać się pasji pisania.

Uniwersalne prawdy ukryte w baśniach


Hans Christian Andersen posiadał prawdziwy dar pisania baśni, w których opowiadał nie tylko proste historie dla dzieci, ale również opowiadał uniwersalne prawdy o kondycji człowieka i jego sytuacji w świecie. W ”Dziewczynce z zapałkami” odnaleźć można archetyp dziecka niekochanego, wykorzystywanego przez dorosłych, dla którego wyzwoleniem jest tylko śmierć. Sławny ”Świniopas” czy ”Nowe szaty cesarza” to krytyka sposobu patrzenia na świat przez ludzi dorosłych. To dorośli oceniają innych po tym, z jakiej rodziny pochodzą, czy mają pieniądze. To krytyka świata, w którym ludzie władzy mają zawsze rację, a szczęście jednostki się nie liczy. Mimo tych smutnych wniosków, warto sięgać po teksty tego XIX-wiecznego artysty, bo świat smutkiem podszyty jest doświadczany przez każdego z nas. 

Dziewczynka z zapałkami – Hans Christian Andersen

Każda baśń posiada morał, niesie uniwersalną prawdę o świecie i rządzących nim prawach. Zagłębiając się w lekturę czytelnik wkracza do wykreowanej rzeczywistości i staje się jej częścią. Opowieść wzrusza go, bawi lub skłania do refleksji nad życiem. Dorośli, nieco lepiej niż dzieci, potrafią interpretować przekaz przeczytanego dzieła, jednak dzieci znacznie łatwiej go przyswajają. Czytanie to podróż, gromadzenie wiedzy i wyjątkowa przygoda dla każdego.

Dziewczynka z zapałkami


”Dziewczynka z zapałkami” to jedna ze smutniejszych baśni Hans Christian Andersen (ze strony www.taniaksiazka.pl). Akcja rozgrywa się w Boże Narodzenie, które jest dla pisarzy czasem, gdy opisywany bohater najczęściej przechodzi przemianę i zmienia swoje życie na lepsze. Niestety, taki los nie spotkał tytułowej dziewczynki. W gwiazdkową noc dziecko umiera, samotnie, bo zgasły już wszystkie zapałki, którymi mogła się ogrzać. Nikt nie dostrzega dziewczynki sprzedającej zapałki, każdy zajęty jest sobą. Dziecko zaczyna zapalać zapałki, aby się ogrzać, a w płomieniach  pojawiają się wizje, np. jej ukochana babcia. Niestety, obraz trwa jedynie chwilę, znika wraz z wypaleniem się zapałki. Dziewczynka odpala jedną za drugą, chcąc uchronić się od zimna i samotności, a potem gaśnie razem z ostatnią zapałką.

Ta historia uwrażliwia i pokazuje, że często nie dostrzegamy tego, co warto zauważyć. W codziennym pędzie, zamykamy oczy na innych, stajemy się nieczuli. Rolę mogą szybko się odwrócić i to my zamienimy się w ową dziewczynkę, samą i niezauważalną, pragnącą uwagi i pomocy.  Świat pełen jest kontrastów, bieda mierzy się z bogactwem, a piękno z brzydotą. Baśń opisuje wyjątkową, najszczęśliwszą w roku noc, jednocześnie, zestawia ją z tragedią dziecka. Autor wyraźnie zanurzył historię w melancholijnym tonie, aby nadać jej refleksyjnego wydźwięku, który uświadomi odbiorcy jak ważne jest, by uważnie patrzeć, rozglądać się wokół siebie, bo to co niepozorne, może okazać się bardzo cenne. Nie wolno nam tego przegapić, a bardzo często tak właśnie się dzieje.